آسیب شناسی اختلالات ج ن س ی در زنان

اختلالات جنسی بر پایه مراحل سه گانه کنش جنسی به سه دسته تقسیم بندی می شوند :
( اختلال میل جنسی ، اختلال برانگیختگی یا تهییج و اختلال مرحله ارگاسم )

(Desire/Excitement/OrgasmDisorder)
آسیب شناسی ارگاسم زنان
ارگاسم واکنشی عصبی– عضلانی است که از طریق اعصاب سمپاتیک اتفاق می افتد و بصورت رها شدن نا گهانی
هیجانی که در مرحله برانگیختگی بوجود آمده ولذت بخش ترین مرحله جنسی است وشامل انقباضات متعدد ومنظم(15-
3 ) بار در عضلات پوبوکوکسیژال اطراف واژن ، میان دوراه ومقعد وداخل واژن با فاصله زمانی 8/0 ثانیه است.

آسیب شناسی ارگاسم زنان
الف : بیماریهای مغز اعصاب :

1:اختلالات عصبی طناب نخاعی : مثل نوروپاتی الکلی و ( MS ) ( Multiple Sclerosis)
2:ضایعات اعصاب محیطی : نوروپاتی الکلی،فتق دیسک کمر،تنگی مجرای نخاعی و دیابت ( دیابت باعث آسیب شدید
اعصاب حسی کلیتوریس می گردد)

ب : عوارض اعمال جراحی ناحیه ای : مثل سرطان دهانه رحم (سرویکس)، مثانه و راست روده که بعلت آسیب به
اعصاب سمپاتیک و پارا سمپاتیک ارگاسم رابه تاخیر می اندازند.

ج : ضایعات ناشی از ضربه به طناب نخاعی : فلج نخاعی ( Paraplegia) قسمت تحتانی طناب نخاعی .
د: اختلالات قلبی – عروقی : مستقیما” روی ارگاسم تاثیر نمی گذارد اما ترس و اضطراب ناشی از مرگ ناگهانی پس
ازسکته های مغزی و قلبی یا ابتلا به فشار خون بالا مانع ارگاسم طبیعی می شوند.

ه : اختلالات غددی ومتابولیک :
1: دیابت مهمترین وشایعترین اختلال در این زمینه است.
2: کمبود تستوسترون ( ناشی از برداشتن غدد فوق کلیوی و بر داشت تخمدانها (Oophorectomy ) در بعضی
سرطانهای پستان ).
3: هیپو تیروئیدی ( کمبود هورمون تیروئید ).
4: آدسیون ( کم کاری فوق کلیوی).
5: کوشینگ ( پرکاری فوق کلیوی).
6: آکرومگالی ( بزرگی اندام ) .
7 : کم کاری هیپوفیز .
و: اعمال جراحی :
1 : جراحی سرطان پستان : برداشت کامل پستان (لامپکتومی) و برداشت توده سرطانی پستان (ماستکتومی ).
2: جراهی اعضا تناسلی : برداشت رحم (هیسترکتومی) و بر داشت تخمدانها.
ز: داروها:
1: دارو های خواب آور ومست کننده 🙁 بار بیتوراتها، کلرال هیدرات و الکل در مقادیر بالا)
2: آرامبخش ها: مپروبامات و انواع بنزو دیازپین ها مثل (دیازپام ،اکسازپام و کلرو دیازپوکساید) در مقادیر بالا.
3:مواد مخدر: مرفین و کدئین در مقادیر بالا.
4:دارو های ضد افسردگی: (آمی تریپتیلین و ایمی پیرامین ومهار کننده های منو آمین اکسیداز MAO
(Mono Amin Oxidaz) مثل فنلزین، اما لیتیم تاثیرچندانی ندارد.
5:مواد محرک: کوکائین وآمفتامین گاهی باعث سرعت ارگاسم اما در مقادیر بالا باعث تاخیر می شود.
6: دارو های ضد فشار : مثل آلفامتیل دوپا وترکیبات آمونیوم ، فنتولامین و فنوکسی بنزآمین .

بر انگیختگی
فرآیندی است که از طریق سیستم پاراسمپاتیک با تشدید احساسات شهوانی وترشحات نرم کننده همراه است با افزایش
تهییج جریان خون واژینال افزوده شده در نتیجه افزایش ترشحات مویرگی باعث می شود سطح داخلی واژن مرطوب
ولغزنده شود،بر انگیختگی در زنان علاوه بر احساس هیجان ، باعث: طپش قلب ،تنفس سریع ،افزایش فشار خون، داغی
،بزرگی پستانها ، انقباض عمومی عضلات ( میوتونی ) نعوظ نوک پستان ، سیخ سیخ شدن پوست وسرخی جنسی می
شود، دراین حالت کلیتوریس ولبها برجسته و واژن افزایش حجم داده ورحم از داخل لگن به بالا کشیده شده ویک سوم
تحتان واژن برجسته و ضخیم تر شده و مدخل ارگاسم (Orgasmic Platform ) را تشکیل می دهد.

آسیب شناسی اختلالات بر انگیختگی زنان
1-
حالت کمبود استروژن :
الف : وولو- واژینیت آتروفیک ( (Atrophic Vulvo – Vaginits: شایعترین اختلال مرحله تهییج است.
ب:برداشت تخمدانها : (با برداشت تخمدانها مهمترین منبع تولید هورمون استروژن از بین می رود)
ج: ترکیبات پروژسترون : بخاطر نقش ضد استروژنی ( کاهش لغزندگی ) و ضد آندروژنی ( کاهش میل جنسی ) باعث
خشکی واژن می شوند ، قرصهای ضد بار داری که دارای نسبت پروژسترون بالاهستند باعث خشکی شده وبرانگیختگی
را کاهش میدهند.

2- اختلالات طبی :
الف :اختلالات عصبی : ضربه مغزی ، سکته مغزی ، MS
ب : اخلالات عروقی : انسداد عروق لگنی ، بیماریهای قلبی – عروقی ( به خاطر ترس و اضطراب ناشی از مرگ )
ج : اختلالات متابولیک وغددی : دیابت قندی با آسیب به اعصاب حسی کلیتوریس – مبتلایان به کمبود تستو سترون
(جراحی غدد فوق کلیوی ، تخمدانها یا هیپوفیز در درمان سرطان پستان) – کمبود هورمونهای تیروئیدی ( بیماری
آدیسون و سندرم کوشینگ) – آکرومگالی – کم کاری هیپوفیز .

د: اختلالات داخلی دیگر : بیماری های کبدی ( انواع هپاتیت های الکلی و ویروسی وسیروز کبدی از طریق دفع ناقص
استروژن و خنثی شدن اثر آندوژنها ) وبیماریهای کلیوی ( بخاطر افسردگی و کاهش لغزندگی واژن ودرد آمیزش)

3- داروها :
الف: آنتی هیستامین ها ( با کاهش لغزندگی و ایجاد خواب آلودگی )
ب: دارو های آنتی کولینرژیک ( مثل دیفن هیدرامین ،پروپانتیلین ، آتروپین از طریق مهار اعصاب پاراسمپاتیک باعث
کاهش لغزندگی واژن میشوند ) .
ج:داروهای ضد فشار خون : (مثل آلفا متیل دوپا ،رزرپین و کلونیدین )
د: داروهای روانپزشکی ( مثل فنوتیازین و ضد افسردگی ها که باعث خشکی واژن می شود ).

اختلالاتی که می توانند باعث نزدیکی دردناک شوند.
واژینیسموس :عبارت است از انقباضات عضلات اطراف واژن ومیان دوراه ودر نتیجه عدم امکان دخول بخاطر درد
وانقباض .از همان ابتدای ازدواج وجود داشته ومانع از به فرجام رسیدن آن می شود. مشکلات روحی ، اطلاعات نادرست
یا تجربه های جنسی آزار دهنده از عوامل آن هستند.واژینیسموس یک واکنش شرطی شده است و بخاطر ارتباط ذهنی
ایجادشده بین نزدیکی ودرد ممکن است برطرف شدن ضایعه اولیه منجر به درمان اختلال نشود. به خاطر انقباض مدخل
واژن امکان معاینه لگنی وجود نداشته وبیمار حتی تحمل ورود یک انگشت را هم ندارد.
Hymen (پرده بکارت) پاره نشده :
اگر پرده محکم و پاره نشده باقی بماند نزدیکی باعث بروز درد می شود گاه
نیز درد علت حساسیت بقایای ملتهب پرده است.در معاینه فیزیکی وجود این مشکلات کاملا” قابل تشخیص است .

اشکالات کلیتوریس: ترشحات مهبلی، لباسهای تنگ پلاستیکی ویا جراحات ناشی از ویبراتور ممکن است باعث التهاب
کلیتوریس شود. ازدیگر مشکلات شایع تحریک شیمیائی یا آلرژی نسبت به خوشبو کننده ها، صابونهای عطری و شوینده
ها است . فیموز(پوشیدگی) کلیتوریس نیز از عوامل نادر نزدیکی دردناک است. چسبندگی های کلیتوریس که ناشی از
جراحی ها وجراحات این ناحیه باشد کاملا”شبیه به فیموز است . یکی از علل بسیار شایع حساسیت کلیتوریس ، دستمالی
شدید ناحیه توسط مرد است. ضایعات التهابی دستگاه تناسلی خارجی ( ناشی از هرپس و مونیلیاز ) میتوانند باعث التهاب
کلیتوریس شوند ، ((هرپس )) بصورت حبابک های کوچک یا تکه های سرخ برجسته دیده می شود ودرد زیادی دارد.
عفونتهای قارچی (( مونیلیائی )) و (( تریکومونائی )) باعث التهاب دستگاه تناسلی خارجی )وولویت) واز جمله
کلیتوریس می شود. لوکوپلاکیا بیماری نادری است که کلیتوریس بطور مستقل دچار ضخامت چرمی شکل وسپیدی
می شود.

وولویت (Vulvits) (وولو – واژینیت) : دو مورد از علل شایع التهاب دستگاه تناسلی خارجی که در صورت گسترش
منجربه واژینیت (التهاب مهبل) میشود، عفونت مونیلیائی و تریکومونائی است .یکی دیگر از علل شایع ((هرپس ژنیتال))
یا به عبارتی ( تبخال تناسلی ) است.
مونیلیاز(Monilias) : عفونتی است که در دیابتی ها وزنان حامله شایع است ، خارش شایعترین شکایت بیماری است و
درمان بااستفاده از MiconazoleوClotrimazole بصورت داخل مهبلی و مصرف خوراکی Fluconazole می باشد.
تریکوموناس (Trichomonas):علائم آن شبیه به مونیلیاز است اما بر عکس آن ترشحات در این حالت بوی بدی دارد.
درمان بصورت مصرف خوراکی Metronidazole است .
هرپس ژنیتال ( نوع2) : آنچنان باعث درد و التهاب ناحیه می شود که فرد حتی اجازه لمس ناحیه را به کسی نمی دهد
چه رسد به نزدیکی .
وولو – واژینیت آتروفیک : بعد از یائسگی شایعترین علت ناراحتی های تناسلی بشمار می آید ، در معاینه فیزیکی
مدخل خارجی ومخاط واژن نازک وخشک وملتهب است . تحریکات شیمیائی یا حساسیت ( آلرژی ) در نتیجه مصرف
اسپرم کش ها ، شوینده های معطر واژینال اسپری های خشبوکننده و صابون ها بوجود می آید استفاده ازشورت های
نایلونی به همراه شلوارهای تنگ و چسبان هم از عوامل مستعد کننده است.

بیماری پوستی
فولیکولیت ( Folliculitis): عبارت است از التهاب چرکی فولیکولهای ریشه موناشی ازباکتری هائی نظیراستافیلوکوک.
عرق سوز( Inter Trigo ) : نوعی التهاب سطحی ناشی از رطوبت ومالش دو سطح پوستی مقابل هم است که موجب
خارش می شود.
ضایعات قارچی ( Tinea Cruris ): ناشی از قارچ های پوستی نظیر Epidermophyton Floccosum که داخل ران
وکشاله ولب ها را درگیر می کند.
لیکن اسکلروز آتروفیک (Lichen Sclerosiset Atrophicus ) : یک تغییر ثانوی پوستی ناشی از خارش مزمن
ناحیه است . پوست حالت ضخیم وچرمی شکل شده وشیارهای کوچک پوستی کاملا” برجسته می شند.
شپش عانه (Pediculosis ):به خاطر چسبیدن شپش ها به پایه موها باعث خارش زیاد ناحیه والتهاب ثانوی می شود.
غدد بارتولن واسکن (Bartholin & Skenegla ):غدد بارتولن دو غده 10-8 میلیمتری هستند که داخل لب های
کوچک قرار دارند، مجرای آنها بطول cm 2 به داخل دهلیز در کنار پرده بکارت باز می شود ، بسته شدن مجرا به هر
دلیل مثل جراحت و عفونت منجر به تشکیل کیست شده و باعث التهاب سلولهای اطراف و درد آمیزش می شود .
اسکار ( بقایای ) جراحی : جای بخیه برش زایمان طبیعی ویا پارگی میان دوراه باعث درد آمیزش می شود.
سیلد نافیل (ویاگرا) : که در درمان اختلالات نعوظی مردان موثر بوده است در درمان اختلالات جنسی زنان هم
استفاده شده است. نتایج تحقیقاتی نشان داده این دارو در برطرف کردن عوارض جنسی داروهای مهار کننده های
اختصاصی باز جذب سروتونین ( ( Selective Serotonin Reuptake Inhibitors(SSRI) موثر است. همچنین باعث
افزایش ترشحات لغزنده وحساسیت کلیتوریس شده است .برای اثبات تاثیر سیلد نافیل در درمان اختلالات جنسی زنان به
مطالعات بیشتری نیاز است.

فیزیولوژی تمایلات جنسی: احتمالا”شبکه لیمبیک که مرکز دریافت تحریکات حسی و ذهنی است مسئول ایجاد وحفظ
میل جنسی هم هست ، اینکه دقیقا”چه نوروترا نسمیترهائی دراین امر دخالت دارند درست معلوم نیست اما مشخص شده
که دوپامین باعث افزایش میل جنسی میشود ،از طرفی مشاهدات نشان داده که تستوسترون پلاسما تاثیر قابل
توجهی برمیزان میل جنسی انسان داردو اکثر اوقات افت ناگهانی میل وفعالیت جنسی در یک مرد ناشی از کاهش سطح
سرمی تستوسترون بعلت یک بیماری داخلی است. هورمونهای آندروژنی ( آندروژن واستروژن ) نقش مهمی در شور
جنسی زنان دارند. گاهی از مدروکسی پروژسترون استات برای کاهش تمایل جنسی در بعضی مردان پرخاشگر استفاده
می شوند.

آسیب شناسی اختلال میل جنسی
الف-اختلال عملکرد هیپوتالاموس – هیپوفیز :عواملی که باعث کاهش ترشح هورمونهای تروپیک بالاخص
گونادوتروپین ها از هیپوتالاموس شوند باعث کاهش ترشح تستوسترون ویا افزایش ترشح پرولاکتین می شود مصرف
بروموکریپتین که میزان پرولاکتین سرم را کاهش میدهد باعث افزایش میل وفعالیت جنسی می شود.
اختلالات زیر باعث درگیری اولیه بیضه ها ، افزایش گونادوتروپین ها وکاهش تستوسترن می شود:
1-اختلالات کروموزومی نظیر سندرم کلاین فلتر (kline felter syndrome)
2- آتروفی بیضه ها
3- بیماری های عفونی
ب- بیماری های داخلی :
1- نارسائی مزمن کلیه
2- سیروز کبدی :اغلب باعث آتروفی بیضه ها وژنیکوماستی میشود. سطح تستوتسترون کاهش یافته وبدلیل افزایش
گلوبولین حامل تستوسترون میزان تستوسترن آزاد بیش از پیش کاهش می یابد وسطح سرمی استرادیول
واستروژن افزایش می یابد.

3-اعتیاد به الکل : الکل روی بیضه ها وتخمدان اثر سمی دارد،از یکطرف باعث افزایش متابولیسم تستوسترون درکبد
واز طرف دیگر باعث ازبین رفتن ترشح متناوب آن می شود.
4-بیماریهای غددی :سندرم کوشینگ ( اغلب باعث کاهش پلاسمائی تستوسترن می شود)وآتروفی بیضه ها .
5-دیابت قندی : مهمترین اثر دیابت بر عملکرد جنسی مرد اختلال نعوظ آلت است ، همین احساس ناتوانی از برقراری
رابطه جنسی ارضاء کننده عامل مهمی در کاهش میل جنسی این افراد است.
6.درد مزمن بیماریهای لاعلاج : تجویز ال –دوپا باعث تقویت میل جنسی در مبتلایان به پارکینسون می شود.

پژوهشگر و درمانگر مسائل جنسی:جواد اصلانی

بستن منو